تکیه بر            ((((( ابر)))))

وقتی با هواپیما سفر می کنی در کنار دلهره و ترس از سقوط هواپیما لذت هایی هم هست

 لذت پریدن

لذت زیر پا داشتن کره زمین و اسمانی شدن

و لذت دیدن تمدن و مدنیت ایران از بالا

لذت مقایسه  تمدن و مدنیت کهن ایران با تمدن و مدنیت امروزه

 که در کنار رشد و توسعه چلختگی و استحاله ان  را در عصر کنونی میتوان  مشاهده کرد

سازهایی عیان است چه حاجت به بیان است

مدنیت قبل بر اساس نیاز و اقلیم و چند منظوره با صداقت و یک رنگی با همدلی و همیاری شکل گرفته است برای ماندگاری طولانی برای نسل ها دیگر

مدنیت امروز بر اساس نیاز به ماندگاری شخص بناشده در مدت محدود دوران تاخت و تاز شخص مخصوص

اخرین پرواز من در شهریور امسال بود از مشهد به تهران

وقتی شبانگاهان به تهران رسیدم و در زیر پا هایم تهران را دیدم این چلختگی مدنیت را در حال در عصر انفحار اطلاعات و ارتباطات و تکنولوژی مدرن مشاهده کردم

بی روحی و عدم جبران نیاز و عدم ارامش را به خوبی می بینی و وقتی فرود امدی به خوبی در فاصله محدود تا ترمینال خوب احساس می کنی

در صورتی که شخص کن پنجاه سال هم در مدنیت و تمدن  مانده از قرنها قبل عمری را سپری کرده ام

اگر خاسته باشم این قیاس را خلاصه گویی کنم این است که بعد از از قرنها که ان تمدن گذشته حال در سطح عالی حکومت سازمانی عریض و طویل به نام سازمان حفظ اثار باستانی با میلیاردها بودجه سعی می کند ان را حفظ کند و گاهی با نگاه بنگاه داری منبع درامدی پایدار کنند

اما تمدن و مدنیت امروز گاهی عمرش از سرش به ته اش نمی رسد و طعمه تکنولوژی روز خودش  همان لدر و بلدزر می شود

امشب جلسه شورای دبیران در یکی از اثار به جا مانده تمدن و مدنیت در بیدگل بر گزار شد

حمام سنتی حاج محمدبیدگل

که هنوز به همان سبک و سیاق فعال است

حمام دارای قدمت صفوی- قاجاری بوده و سنگ قبر موجود در آن نیز متعلق به اواخر دوره صفوی می‌باشد

  و در آران و بیدگل، محله درب ریگ، خیابان ۲۲ بهمن ابتدای کوچه عصارها واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۹ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

مردم مسلمان ايران كه حديث النظافة من الايمان را سر لوحه بهداشت و پاكيزگي خود قرار داده اند از زمانهاي گذشته بر امر ساختن حمام عمومي در سطح شهر و روستاها همت گماشته اند. در محلات بافت قديمي بيدگل علاوه بر وجود مسجد و حسينيه وآب انبار و بازارچه، حمام نيز بخش جدايي ناپذير معماري سنتي ما بوده كه حول ميدان یا در نزدیکی بنایی باارزش ساخته مي شده اند. ازحمامهاي تاريخي موجود بيدگل مي توان به حمام شرف(حاج عبدالصمد)، حمام بازار (توي ده)، حمام رئيسه (ويرانه)، حمام عنایتی (فخارخانه) و حمام حاج محمد (درب ريگ) اشاره كرد

حدود چند صدسال انسانهای کثیف را از جامعه تحویل و بعد کمی مشت ومال و کیسه کشیدن دوباره تمیز به جامعه تحویل می دهد

این حمام کالبد خزانه ایی بودنش را حفظ کرده و با تغییر نا محسوس به دوش دار تبدیل شده است

اما به نظر این حقیر چون منابع درامد ان از محل استقبال مردمی کم بوده و هزینه های جاری ان زیاد است فقط اخرین تلاش باز ماندگان استاد محمد حمامی جوان . با انگیزه اقای سالمی مرمت شده است بر حفظ ماندگاری ان تمرکز پیدا کرده است هر چند مي تواند احتياجات تعداد زيادي از مردم را به استحمام برآورده كند ولي به علت نداشتن درآمد كافي در دو راهي تغيير كاربري وامانده و نياز به حمايت مسئولان مربوطه و ياري مردم علاقمند دارد

و از همه تاسف تر اینکه این حمام بیشتر توسط کاشانی ها و ارانی ها بیشتر مورد استقبال می گیرد و  درصدبی تفاوتی خود بیدگلی در استقبال و حفظ این اثر تاسف انگیز تر است

حمام های عمومی در کنار قرار گرفتن در فضای گرم شرجی معتدل که منجر به باز شدن روزنه های پوستی می شود و ترشحات بد بو را تا مدتها از بدن خارج می کند و سر خوشی و مستی خاصی به انسان میدهد چند ثانیه ایی وقتی در زیر دست های دلاک حمام مشت و مال می بینی و کیسه می کشی فضای غصالخانه برایت تداعی می شود که خود باز در فضای ترس الود فرح بخشی خاصی را دارد

 حمام داری فضاهایی است که هر کدام جایگاه مشحص و کار برد معلومی دارد فضاهای تشکیل دهنده و کاربرد آنها را اینگونه می توان تشریح نمود

حمام دارای سه ورودی می باشد ورودی اقایان یا مردانه " ورودی زنان یا زنانه " وردوی حمامی یا حمام دار

ورودی اصلی مردانه و زنانه که دارای سردرب سنتی کویریست از داخل کوچه عصارها روبروی مسجد مشهور به مسجد جعفر بوده که به سردخانه حمام منتهی می‌شود.

ورودی به خانه حمامی از داخل کوچه که در کنار ورودی حمام قرار دارد. و از انجا به سردحانه هم راه دارد

 و از این  راه هم برای ورودی زنانه که از داخل خانه حمامی به سرد خانه داره دارد نیز جهت حفظ محارم به میاندر و سردخانه حمام استفاده مب شده است

  محیط سرد خانه که هشتی مانند است   وسط ان نسبت به اطراف ان گود تر است

سردخانه یا بینه که از متمایزترین فضاهای حمام به شمار می‌رود که علاوه بر تزئینات و تناسبات فرم و ساختار از جهت زیر بنا نیز که در حدود 120 متر مربع می باشد بسیار ارزشمند و منحصر به فرد می باشد. فضای سردخانه حایل بین فضای گرم خانه و محیط بیرون از حمام به شمار می‌رود.

 بعد از کریدری وارد محیط گرم خانه یا اندرونی حمام می شوی که خزانه قدیمی دراین محل بوده است

کریدور  یا میاندر در واقع   فضای تقسیم اندرونی حمام به سرد خانه است که از کمرگاه کریدور به سوی اتاق نظافت واجبی کش خونه، اتاق اصلاح و سلمانی، حجامت و فضای بهداشتی درمانی و مستراح هدایت می شوی و در واقع فضای مکثی مابین گرم خانه و سردخانه حمام است

  ((واجبی کش خونه فضایی است بین گرمخانه و سرد خانه به شکل دوش مانند که برای زدودن موهای زاید بالای عورت و زیر بغل به انجا می روی فضایش باید نسبتا سرد باشد تا واجبی که مخلوطی از اهک و پودر زرنیخ است را در اب کرم حل کرده و در این محلها مالیده شود و بعد دو سه دقیقه رفع مو شود بخارات ارسنیک حاصل از واجبی که استشمام شد خود می تواند از سرطان خون جلو کیری کند))

گرم خانه که فضای گرم و اصلی حمام را شامل می‌شود که به نوبه خود با فضاهای جنبی خود و ستون‌های سنگی میانی آن منحصر به فرد و زیباست

خزینه که محل انباشت آب و گرم شدن و شستشوی بدن می‌باشد در وسط گر مخانه بوده که در حال حاضر پر شده و با تعبیه انج اب گرم  جزء صحن نشیمنگاه مردم شده است

انبار آب که آب قنات گذری از نزدیکی حمام به انبار انتقال داده  می شده و برای گرم شدن    آماده می‌شده است

در دو گوشه گرم خانه بعد از تبدیل خزانه به دوشی به گرم خانه اضافه شده و در ان چندین دوش تعبیه شده بود

تون و انبار هیزم حمام که ار آنجا برای ذخیره هیزم و گرم کردن زیر خزینه و تولید آب گرم استفاده می‌شده است که در پشت حمام قرار داشته و محل دسترسی به ان از کوچه پشتی حمام یوده است

و همچنین ورودی حمام دیگر به نام حمام کوچکه که مکملی در کنار   تکمیل بودن حمام بزرگ از جهت فضایی را می‌رساند.  برای این حمام بوده است

وجود حمام کوچک  که مصرف عمده ای نداشته با سردخانه کوچک جهت مصارف ضروری ویادرمواقعی که حمام بزرگ شلوغ است استفاده می‌شده است گرم خانه حمام کوچک که فضای گرم حمام را تشکیل می‌دهد. خزینه آب گرم  ان که در مقایسه با حمام بزرگ، خیلی کوچک بوده است.

حمام سر زندگی خود را داشت اما با کمی اندگ زیبا سازی می توان به بهترین مکان توریستی فعال برای شهر تبدیل کرد

زیباسازی بدنه داخلی  و لوله کشی و بازسازی دوشها و بر قراری دکه فروشگاهی کوچک برای خرید کیسه و لیف و سفید اب و سرکه و شا مپو و صابون و شورت و حوله و لنگ و واجبی و سنگ پا و میوه های مخصوص حمام مثل انار و پرتغال از الزامات محیط در خود توجه توریستی است

همانطوری که مشاهده شد حمام حاجی محمد بیدگل از جمله شاخص‌ترین بناهای تاریخی شهر آران و بیدگل محسوب می شود

 و از جهت کاربری فعلی آن یعنی استفاده تنها حمام سنتی بسیار منحصر به‌فرد است،

 گرچه دچار آسیب ها و فرسایش‌هایی در قسمت انبار هیزم، تون، حمام کوچک، انبار آب گردیده  است لیکن از لحاظ ساختار فضایی هیچگونه دستکاری و تصرفی نداشته و کاملا محفوظ مانده  است